LED nedir?
LED, “Light Emitting Diode” yani ışık yayan diyottur. Doğru yönde kutuplandığında üzerinden geçen akım sonucunda ışık üretir.
Diyot özelliği nedeniyle polaritesi önemlidir ve çalışma akımı mutlaka kontrol altında tutulmalıdır.
LED nasıl çalışır?
LED doğru yönde kutuplandığında yarı iletken birleşim bölgesinden akım geçer. Elektron ve boşlukların birleşmesi sırasında açığa çıkan enerji foton olarak yayılır ve görünür ışık oluşur.
Anot pozitif, katot negatif tarafa bağlanır.
LED’in eşik/ileri yön gerilimi aşılır.
Akım, uygun bir direnç veya sürücü ile sınırlandırılır.
Birleşim bölgesinde enerji ışık olarak yayılır.
LED’in artı ve eksi uçları nasıl bulunur?
Klasik yeni LED’lerde uzun bacak çoğunlukla anottur.
Kısa bacak çoğunlukla katottur.
LED gövdesindeki düzleştirilmiş kenar genellikle katot tarafını gösterir.
Bacak uzunluğu kesilmiş olabilir. PCB üzerindeki sembol, multimetre diyot testi veya devre şemasıyla polariteyi doğrulamak daha güvenlidir.
LED neden seri direnç ile kullanılır?
LED’in üzerinden geçen akım kontrol edilmezse çok hızlı yükselerek LED’e zarar verebilir. Basit devrelerde seri direnç, akımı güvenli bir seviyede sınırlar.
Besleme
Devreyi besleyen kaynak gerilimidir.
LED ileri gerilimi
LED üzerinde çalışma sırasında oluşan yaklaşık gerilim düşümüdür.
Seri direnç
İstenen LED akımına göre hesaplanır.
5 V besleme, yaklaşık 2 V ileri gerilim ve 10 mA hedef akım için R = (5−2)/0,01 = 300 Ω çıkar. Standart değerlerden uygun bir üst/yakın değer seçilir ve direnç gücü de kontrol edilir.
LED çeşitleri ve kullanım alanları
Elektronik kartlarda güç, durum ve hata göstergesi.
Kompakt elektronik cihazlarda ve PCB’lerde yaygın.
Birden fazla renk kanalını aynı gövdede barındırır.
Aydınlatmada daha yüksek akım ve uygun sürücü/soğutma ister.
Kumanda ve optik haberleşme gibi uygulamalarda kullanılır.
Şerit, panel ve armatür uygulamalarında kullanılır.
Multimetre ile LED nasıl test edilir?
Multimetre diyot kademesinde problar doğru polaritede bağlandığında bazı LED’ler hafifçe yanabilir ve ileri yön gerilim düşümü görülebilir.
Problar ters çevrildiğinde normal bir LED’in iletim göstermemesi beklenir. Kart üzerindeki paralel yollar ölçümü etkileyebilir.
Her multimetrenin diyot test gerilimi yüksek güçlü veya seri bağlı LED’leri yakmaya yeterli değildir. Ölçüm sonucu tek başına kesin teşhis olmayabilir.
LED neden yanmaz?
Yanık bir LED tek ihtimal değildir. Besleme ve sürücü devresi de kontrol edilmelidir.
LED yanlış yönde bağlanmış olabilir.
Açık devre, kısa devre veya ışık veriminde ciddi düşüş oluşabilir.
LED uçlarına gerekli gerilim ulaşmıyor olabilir.
Seri direnç, sabit akım sürücüsü veya bağlantı yolu arızalı olabilir.
LED kullanırken dikkat edilmesi gerekenler
Gerilim kaynağına doğrudan bağlantı LED’in aşırı akımla bozulmasına neden olabilir.
LED’lerin ters gerilim dayanımı sınırlıdır; devre tasarımında veri sayfası dikkate alınmalıdır.
Yüksek güçlü LED’lerde uygun soğutma ve sabit akım sürücüsü gerekir.
İleri gerilim LED’in rengine, tipine, akımına ve sıcaklığına bağlıdır.
LED hakkında akılda kalması gerekenler
- LED, ışık yayan bir yarı iletken diyottur.
- Polaritesi vardır: anot ve katot doğru bağlanmalıdır.
- Basit uygulamalarda akım seri dirençle sınırlandırılır.
- İleri yön gerilimi LED tipine ve rengine göre değişir.
- Multimetrenin diyot modu temel kontrol için kullanılabilir.
- LED yanmıyorsa yalnız LED’i değil besleme ve sürücü devresini de kontrol edin.